βιβλίο

Βιβλίο: Ξανθή Μαντέλα – O άσπρος σκύλος με τα πολλά ονόματα. Εικονογράφηση: Ντανιέλα Σταματιάδη

Πότε άραγε είναι η καλύτερη ηλικία για να ξεκινήσει ένα παιδάκι να ξεφυλλίζει παιδικά βιβλία; Είναι απαραίτητο να έχει ξεκινήσει να διαβάζει ή να μπορεί να μιλάει; Υποθέτω πως δεν υπάρχει απάντηση και ο κάθε γονιός λειτουργεί ακολουθώντας το ένστικτο του και τα μηνύματα που παίρνει από το παιδί. Για τον μπαμπά της Αυγής μας και υπεύθυνο βιβλιοθήκης του σπιτιού μας δεν αποτελεί καν προϋπόθεση η μικρή μας να έχει κατακτήσει την ικανότητα να ξεφυλλίζει. Αρκεί να μπορεί να τα δει και να τον ακούει να της μιλάει για αυτά. Έτσι λίγες μέρες μετά που ήρθε στον κόσμο ξεκίνησε να διαλέγει παιδικά βιβλιαράκια φτιάχνοντας την πολύχρωμη βιβλιο-προίκα της. Πέρα από τα μικρά χαριτωμένα βιβλία με σχέδια και έντονες αντιθέσεις που είναι σχεδιασμένα για βρέφη, έχει επιλέξει και εικονογραφημένα βιβλία με παραμύθια και ιστορίες που αν και απευθύνονται σε μεγαλύτερα παιδάκια, με λίγη βοήθεια μπορούν να προσαρμοστούν σε όλες τις ηλικίες! Τους απολαμβάνω πραγματικά όταν κάθονται μαζί και κοιτάνε τις εικόνες και να της διαβάζει. Μοιάζει να την ενδιαφέρει πολύ και της αρέσει να προσηλώνεται μια στο πρόσωπό του και μια στο χρωματιστό, γεμάτο εικονίτσες βιβλίο.

Ένα συγκεκριμένο που αγαπήσαμε οικογενειακώς είναι και η εικονογραφημένη ιστορία ενός σκύλου που ψάχνει όλη του τη ζωή για μια οικογένεια. Μέσα από την όμορφη αφήγηση και εικονογράφηση, η ιστορία του άσπρου σκύλου με τα πολλά ονόματα όχι μόνο μας συγκίνησε αλλά επιπλέον θα σταθεί αφορμή για να συζητήσουμε μαζί της – όταν θα μεγαλώσει λιγάκι φυσικά! – για τη συμπόνοια, το νοιάξιμο, την αγάπη και την υπευθυνότητα απέναντι στους τετράποδους φίλους. Αν σκεφτούμε ειδικά πως -όπως διαπιστώσαμε στην έρευνά μας – τα παραμύθια με τους “κακούς” λύκους ακόμα καλά κρατούν, ιστορίες σαν και αυτήν είναι πολύτιμες αν και χρειάζονται ακόμα πολλές για να γείρει πλάστιγγα του κόσμου προς την κατεύθυνση της καλοσύνης.

Λεπτομερή παρουσίαση του βιβλίου μπορούμε να διαβάσουμε πατώντας τον σύνδεσμο στο Πανδοχείο των παιδιών.

Facebookpinterestmail
Η ιστορία ενός σκυλιού - Μαρκ Τουέιν - A Dog's Tale - Mark Twain - Vegan in Athens

Βιβλίο: Η ιστορία ενός σκυλιού – Μαρκ Τουέιν

Όλο το χρόνο μου αρέσει να διαβάζω όμως, όπως ίσως κι εσείς, τα καλοκαίρια έχω περισσότερο ελεύθερο χρόνο και πραγματικά μπορώ να βυθίζομαι σε ιστορίες και σκέψεις, απολαμβάνοντας ταυτόχρονα τον ήλιο, τις βόλτες, την θάλασσα, τους πολύωρους καφέδες σε όμορφες πόλεις. Φέτος το καλοκαίρι βρίσκομαι για άλλη μια φορά στην πανέμορφη Κρήτη, την γενέτειρά μου μαζί με την Πέτρα, τον σύντροφό μου και μερικά υπέροχα βιβλία!

Σήμερα λοιπόν δεν θα μοιραστώ μαζί σας κάποια από τις απλές, καλοκαιρινές συνταγές που φτιάχνουμε αυτές τις μέρες αλλά ένα όμορφο βιβλιαράκι που μου έδωσε μια αγαπημένη φίλη, η Βίκη, όταν βρεθήκαμε έπειτα από πολύ καιρό στο Vegan Life Festival, την μετάφραση του οποίου έχει κάνει η ίδια. Ο λόγος που το μοιράζομαι μαζί σας είναι γιατί το θεωρώ ένα από τα βιβλία εκείνα που όπως θα έλεγε και ο Κάφκα αποτελεί το τσεκούρι για την παγωμένη θάλασσα μέσα μας, καθώς χρησιμοποιώντας τα λογοτεχνικά εργαλεία που έχει στην διάθεσή του ο συγγραφέας αφυπνίζει τον αναγνώστη και τον παροτρύνει να αναθεωρήσει στάσεις και θέσεις.

Η ιστορία ενός σκυλιού είναι ένα πολύ όμορφο και συγκινητικό διήγημα, μια ιστορία την οποία αφηγείται ένας θηλυκός σκύλος, η Αϊλίν Μειβουρνίν. Στην αρχή είναι διασκεδαστική έως και αστεία πολλές φορές καθώς περιγράφει την ζωή της ως κουτάβι μαζί με την μητέρα της.

 

Η ιστορία ενός σκυλιού - Μαρκ Τουέιν - A Dog's Tale - Mark Twain - Vegan in AthensΟ πατέρας μου ήταν Αγίου Βερνάρδου, η μητέρα μου κόλεϊ αλλά εγώ είμαι Πρεσβυτεριανή. Έτσι μου είχε πει η μητέρα μου, εγώ προσωπικά δεν καταλαβαίνω αυτές τις ωραίες διακρίσεις… (σελ. 7)

Μια πρώτη αιχμή προς τον αναγνώστη, που διακόπτει αιφνίδια την ευχάριστη ροή της ιστορίας, γίνεται μέσα από τον ανεξήγητο για την ίδια αποχωρισμό της από την μητέρα της, με σκοπό να κατοικίσει σε ένα άλλο σπιτικό. Η ιστορία αποκτά νέα ισορροπία, με τα πράγματα να κυλούν ομαλά χάρη στην ευγνωμοσύνη και την αφοσίωσή της προς το “αφεντικό” της, διακεκριμένο επιστήμονα, και την έλευση του μικρού της κουταβιού και ενός ανθρώπινου μωρού στην οικογένεια. Μια πυρκαϊά όμως πυροδοτεί την ανατροπή του κλίματος και τα όποια θετικά συναισθήματα δίνουν την θέση τους στον προβληματισμό και την ανησυχία για την τύχη των ζώων που εξαρτώνται από τον άνθρωπο. Πλέον η Αϊλίν Μειβουρνίν διηγείται, μέσα από την δική της ματιά – την οποία προσεγγίζει πολύ όμορφα ο συγγραφέας – πώς βιώνει ένα μη ανθρώπινο ζώο που φέρει το ρόλο του κατοικίδιου την αγριότητα, την βαναυσότητα και τέλος την αγνωμοσύνη του ανθρώπου, τον φόβο, την άδικη αντιμετώπιση του ως χρηστικού αντικειμένου.

Η ιστορία ενός σκυλιού, γράφτηκε σε μια εποχή (το 1903) όπου ο διάλογος για την ηθική αντιμετώπιση των μη ανθρώπινων ζώων ήταν σχεδόν ανύπαρκτος και η κακομεταχείρισή τους ήταν ο κανόνας. Ο Μαρκ Τουέιν φαίνεται ότι επιδιώκει να προκαλέσει τον αναγνώστη να δει μέσα από τα μάτια ενός σκύλου και να ταυτιστεί, να ζήσει νοερά την βαναυσότητα που βιώνουν, βίωσαν και θα βιώσουν αμέτρητα ζώα εξαιτίας της δήθεν επιστημονικής δεινότητας. Οι τεχνικές που χρησιμοποιεί για να το πετύχει είναι αφενός η πρωτοπρόσωπη αφήγηση και αφετέρου η σκιαγράφηση με επιδέξια λογοτεχνάσματα των διαφορών μα κυρίως των ομοιοτήτων στη σκέψη και στη συναίσθηση μεταξύ ανθρώπου και σκύλου.

Αγαπητοί αναγνώστες,Η ιστορία ενός σκυλιού - Μαρκ Τουέιν - A Dog's Tale - Mark Twain - Vegan in Athens
Αυτή είναι η ιστορία μου. Πρόλαβα να τη γράψω λίγο πριν από το τέλος και ό,τι διηγούμαι είναι πέρα για πέρα αληθινό. Αν και κάποια από τα πράγματα που αναφέρω είναι αρκετά πολύπλοκα για να γίνουν κατανοητά από το σκυλίσιο μυαλό μου, είμαι βέβαιη πως για εσάς θα είναι ξεκάθαρα και ευκολονόητα. Πιστεύω πως όταν τη διαβάσετε θα γίνετε σοφότεροι όσον αφορά την επίδραση που έχετε εσείς, οι άνθρωποι, πάνω στη δική μας ζωή, στη ζωή των ζώων. Αυτός, εξάλλου, είναι και ο λόγος που την έγραψα.
Με βαθιά εκτίμηση,

Αϊλίν Μέιβουρνιν

H ιστορία ενός σκυλιού εμφανίστηκε πρώτη φορά σε συνέχειες στο περιοδικό Harper’s Magazine. Έναν χρόνο μετά κυκλοφόρησε με τη μορφή βιβλίου για λογαριασμό της αγγλικής National Anti-vivisection Society. Στην παρούσα έκδοση περιλαμβάνεται και ένα γράμμα του Μαρκ Τουέιν προς τον γραμματέα της οργάνωσης.

Δεν με ενδιαφέρει να γνωρίζω εάν η ζωοτομία αποφέρει ή όχι αποτελέσματα επωφελή για την ανθρώπινη φυλή. Ακόμα και αν γνώριζα ότι τα αποτελέσματά της είναι επωφελή για τους ανθρώπους, δεν θα απομακρυνόταν η εχθρότητα που τρέφω για αυτήν… (σελ. 37)

Εκδ. Κυαναυγή, 2016. μτφ Βίκη Ξηρακιά, σελ. 42 [Mark Twain – A Dog’s tale, 1903]

Facebookpinterestmail
In the shadow of man - Jane Goodal - Στη σκιά του ανθρώπου - veganinathens.com

Βιβλίο: «Στη σκιά του ανθρώπου» – Jane Goodall

Εν όψει της επίσκεψης της Jane Goodall στην Αθήνα στις 15 Δεκεμβρίου, ξαναδιάβασα το βιβλίο της «Στη σκιά του ανθρώπου» απολαμβάνοντας ξανά την αφήγηση μιας περιπέτεια που – για καλό – δεν έχει ακόμα τελειώσει. Η παρουσίαση του βιβλίου είναι αναδημοσιευμένη από τον βιβλιο – ιστότοπο «Πανδοχείο» : https://pandoxeio.com/2016/11/29/goodall/.

Η Jane Goodall, μια παγκοσμίως γνωστή πρωτευοντολόγος, είναι η πρώτη που μελέτησε για πολλά χρόνια τους χιμπατζήδες στο φυσικό τους περιβάλλον και τα πορίσματά της γνώρισαν μεγάλη αναγνώριση από την επιστημονική κοινότητα και το ευρύ κοινό. Στη σκιά του ανθρώπου περιγράφει το πώς βρέθηκε από την Μ. Βρετανία στην Αφρική στις αρχές της δεκαετίας του ’60, χωρίς επιστημονικό υπόβαθρο και υποδομές προκειμένου να παρατηρήσει και να καταγράψει την άγνωστη μέχρι τότε συμπεριφορά των χιμπατζήδων που ζούσαν στην περιοχή του ποταμού Γκόμπι· πώς χρησιμοποιούν και πώς φτιάχνουν εργαλεία, πώς κυνηγούν και μοιράζονται το κυνήγι, και πώς εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους, τα οποία είναι πανομοιότυπα με τα δικά μας. Πολλές από τις στάσεις του σώματος και τις χειρονομίες της μη γλωσσικής επικοινωνίας τους δεν είναι απλώς παρόμοιες με τις δικές μας, αλλά εμφανίζονται σε παρόμοιες περιστάσεις και υποδηλώνουν ως επί το πλείστον το ίδιο πράγμα.… (σ. 16).

jane-goodall-4

Η μελέτη της σε συνδυασμό με άλλες μελέτες θηλαστικών που εμφάνιζαν πολύπλοκη κοινωνική οργάνωση σύμφωνα με την ίδια ανάγκασε την επιστήμη να αναθεωρήσει την στάση της προς τα μη ανθρώπινα ζώα. Έγινε όλο και πιο σαφές ότι είμαστε μέρος του ζωικού βασιλείου, κι όχι κάτι ξέχωρο από αυτό… Οι διαφορές που έχουμε από τα άλλα ζώα είναι διαφορές βαθμού και όχι ποιότητας (σ. 22).

Ένα από τα στοιχεία που κάνει το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον είναι ότι η Goodall έδωσε ονόματα στους χιμπατζήδες, κάτι ωστόσο που κατακρίθηκε από πολλούς επιστήμονες που θεωρούν ότι ονοματίζοντας τα ζώα πέφτει κανείς στο σφάλμα του ανθρωπομορφισμού. Εκείνη υποστήριξε ότι πάντα πίστευε πως υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ατόμων, και επιπλέον, ένα όνομα δεν κάνει περισσότερο κάποιον άτομο απ’ ότι ένας αριθμός, σίγουρα όμως τον θυμάσαι πιο εύκολα (σ. 70). Θετική ή αρνητική για την επιστήμη η ύπαρξη ονομάτων, για την τέχνη του λόγου είναι προϋπόθεση. Έτσι η συγγραφέας αφηγείται τις ιστορίες πλασμάτων με όνομα, συνεπώς με ξεχωριστές προσωπικότητες, εξατομικευμένα χαρακτηριστικά και διαφορετικές συμπεριφορές, πράγμα που προσθέτει ζωντάνια στις ιστορίες και τις περιγραφές της.

jane-goodall-a_

Έτσι ο αναγνώστης θα επικοινωνήσει με δυο καλούς φίλους τον Δαυίδ τον Γκριζογένη και τον Γολιάθ, τους πρώτους χιμπατζήδες που επέτρεψαν στην ερευνήτρια να τους προσεγγίσει, την Φλο, μια ηλικιωμένη θηλυκιά που παρά την ηλικία της αποτελούσε το αντικείμενο πόθου κάθε αρσενικού χιμπατζή όταν βρισκόταν σε οίστρο, τον γηραιό κύριο ΜακΓκρέγκορ που προσβλήθηκε από πολιομυελίτιδα και έζησε ένα τραγικό τέλος ή τον Χάμφρεϋ αγαπημένο φίλο του κυρίου ΜακΓκρέγκορ, ο οποίος, καθώς δεν ήταν παρόν κατά τον θάνατό του, τον έψαχνε μάταια για αρκετό καιρό μετά. Άλλωστε, οι πολλές ασπρόμαυρες φωτογραφίες πορτρέτων χιμπατζήδων που υπάρχουν στο βιβλίο, εξοικειώνουν τον αναγνώστη με τις διαφορετικές τους προσωπικότητες.

jane-goodall-3_

Στα πρώτα τρία κεφάλαια του βιβλίου η Goodall περιγράφει πώς η παιδική της φαντασίωση να επισκεφτεί την Αφρική τελικά πραγματοποιήθηκε, τις πρωτόγονες συνθήκες διαβίωσης στον καταυλισμό όπου διέμενε μαζί με την μητέρα της καθώς και την πολύτιμη βοήθεια που της προσέφερε η παρουσία και η ενθάρρυνσή της. Και ενώ φαίνεται ότι ούτε καν η ελονοσία δεν κατάφερε να κάμψει την αποφασιστικότητα της νεαρής ερευνήτριας, το γεγονός ότι για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα δεν κατάφερνε να πλησιάσει και συχνά ούτε καν να δει χιμπατζήδες καθώς ούτε αυτοί ήταν εξοικειωμένοι με την ανθρώπινη παρουσία αλλά ούτε και η ίδια είχε ενσωματωθεί στις νέες συνθήκες, άρχισε να την αποθαρρύνει.

Η πρώτη κοντινή επαφή της μαζί τους έγινε εφικτή αρκετό καιρό μετά την έναρξη του ερευνητικού της προγράμματος και την αναφέρει ως την σημαντικότερη μέχρι τότε στιγμή της ζωής της. Ένα απόγευμα, δυο αρσενικοί χιμπατζήδες, ο Δαυίδ και ο Γολιάθ, την άφησαν να τους πλησιάσει. Ο Δαυίδ, καθώς σηκώθηκε και την κοίταξε επίμονα στάθηκε σε ένα σημείο όπου η μακριά απογευματινή μου σκιά έπεσε επάνω του…. Αργότερα αυτό το περιστατικό θα είχε για μένα μια σχεδόν αλληγορική σημασία, αφού απ’ όλα τα πλάσματα που υπάρχουν σήμερα, μόνο ο άνθρωπος, με τον ανώτερο εγκέφαλο και την ανώτερη σκέψη του επισκιάζει τον χιμπατζή. Μόνο ο άνθρωπος ρίχνει τη σκιά του αφανισμού στην ελευθερία του χιμπατζή στα δάση… (σ. 37).

jane-goodall-b_

Σήμερα μπορεί να είναι γνωστό ότι ο χιμπατζής είναι ο πιο κοντινός συγγενής του ανθρώπου, όμως πόσο έχουμε κατανοήσει την νοημοσύνη και τα συναισθήματα αυτών των ζώων; Η Goodall περιγράφει την ευρηματικότητα που επιδείκνυαν οι χιμπατζήδες προκειμένου να κλέψουν μπανάνες ή κουβέρτες από τον καταυλισμό στον οποίο διέμενε η ίδια, να ανέβουν στην ιεραρχία ή απλώς να περάσουν πιο ευχάριστα τον χρόνο τους. Μια από τις σπουδαιότερες παρατηρήσεις της ήταν η κατασκευή και χρήση απλών εργαλείων για την αναζήτηση τροφής, για να μάχονται, για να εξερευνήσουν ή ακόμα και για να γιατρέψουν μια πληγή κάτι που μέχρι τότε θεωρούνταν αποκλειστικό χαρακτηριστικό του ανθρώπου.

jane-goodall-c_

Βασισμένο σε μια δεκαετή μελέτη, το βιβλίο, καθώς μιλάει για τη ζωή και τις περιπέτειες χιμπατζήδων όλων των ηλικιών και χαρακτήρων, εξετάζει όλες τις ηλικιακές φάσεις και τις συμπεριφορές που παρατηρούνται σε αυτές καθώς και πώς το περιβάλλον ανάπτυξης μπορεί να επηρεάσει την ψυχοσωματική ανάπτυξη των ατόμων, όπως ακριβώς και στον άνθρωπο. Έτσι, η Goodall διαπίστωσε, για παράδειγμα, ότι υπάρχουν καλές και κακές μητέρες, μητέρες που θρηνούν τον θάνατο του παιδιού τους, ότι το παιχνίδι είναι σημαντικό για την ανάπτυξη των παιδιών και την προσαρμογή τους στο περιβάλλον, ότι τα παιδιά που μένουν ορφανά ή παραμελούνται σε μικρή ηλικία υποφέρουν από κατάθλιψη ή εμφανίζουν αυτοκαταστροφική συμπεριφορά και συχνά δεν αναπτύσσονται φυσιολογικά ακόμα και αν υπάρχει διαθεσιμότητα τροφής.

jane-goodall

Στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου η συγγραφέας πραγματεύεται, στηριζόμενη πάντα στις μελέτες και την εμπειρία της με τους χιμπατζήδες, την αλληγορική σημασία της ανθρώπινης σκιάς πάνω στον χιμπατζή τόσο από εξελικτική όσο και από ηθική σκοπιά. Καθώς οι ελάχιστοι εναπομείναντες πλέον χιμπατζήδες έχουν χάσει τα φυσικά οικοσυστήματα στα οποία διέμεναν λόγω της εξάπλωσης της γεωργίας και της υλοτομίας, θηρεύονται συστηματικά για το κρέας τους, πωλούνται σε ερευνητικά εργαστήρια, φυλακίζονται σε ζωολογικούς κήπους,  αποτελούν μόνο ένα από τα πολλά άγρια είδη που απειλούνται με εξαφάνιση (σ. 375). Παρόλο που η ίδια δεν φαίνεται να αντιτίθεται πλήρως με την χρήση πειραματοζώων, επισημαίνει ότι ο άνθρωπος, μη έχοντας έρθει σε επαφή με την πραγματική φύση των ελεύθερων χιμπατζήδων, τους θεωρεί υποκείμενα προς εκμετάλλευση, δημιουργώντας αποκρουστικές συνθήκες διαβίωσης για τους χιμπατζήδες τους οποίους στεγάζουν το μεγαλύτερο διάστημα κατά μόνας, σε μικρά κλουβιά με μεταλλικές μπάρες, όπου δεν έχουν τίποτα να κάνουν εκτός από το να περιμένουν κάποιο νέο και συχνά τρομακτικό ή οδυνηρό πείραμα(σ. 377).

jane-goodall-2_

Κλείνοντας το βιβλίο, η Goodall μοιράζεται αναμνήσεις και συναισθήματα από την κοινή ζωή τους, φτάνοντας δεκαεφτά χρόνια μετά την συγγραφή του βιβλίου, το 1987, για να μας ενημερώσει για τις τύχες αρκετών από τους ήρωες που μας έχει γνωρίσει αλλά κάνοντας και έναν μικρό απολογισμό για την δεκαετή της περιπέτεια, η οποία πέρα από τις γνώσεις που πρόσφερε γύρω από τους χιμπατζήδες, πρόσφερε και το απαραίτητο υλικό για να δοθεί υπόσταση σ’ εκείνους που έζησαν και ζουν Στη σκιά του ανθρώπου.

Εκδ. Αντιγόνη, 2014, μτφ. Σταύρος Καραγεωργάκης, σ. 448. Περιλαμβάνονται επίμετρο για την ζωή και το έργο της από τον μεταφραστή, εργογραφία, προτεινόμενη βιβλιογραφία, γλωσσάρι και ευρετήριο. [Jane Goodall, In the shadow of man, 1971].

Facebookpinterestmail