βιβλία

Η Μελέτη της Κίνας - The China Study - Vegan in Athens

Βιβλίο: The China Study – Η Μελέτη της Κίνας: Αναθεωρημένη και διευρυμένη έκδοση – T. Colin Campbell & ThomasM. Campbell II

H Μελέτη της Κίνας, γνωστή ως The China Study, κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στην Αμερική το 2006, το ίδιο περίπου διάστημα που η ηθική έδινε μέσα μου την τελική μάχη απέναντι σε μια εδραιωμένη διατροφική συμπεριφορά, βασισμένη στον πόνο και την εκμετάλλευση των ζώων. Ψάχνοντας να στηρίξω κάπου την “παράλογη” για τα τότε ελληνικά δεδομένα απόφασή μου να σταματήσω την κατανάλωση ζωικών, άρχισα να ψάχνω πληροφορίες στο διαδίκτυο και ο τίτλος “The China Study” βρισκόταν όλο και συχνότερα μπροστά μου. Οι συζητήσεις που είχε προκαλέσει η έκδοση της μελέτης σχετικά με τα οφέλη της φυτοφαγίας στην υγεία ήταν πολλές, ωστόσο οι ενστάσεις μου σχετικά με την χρήση των πειραματόζωων ιδιαίτερα στις μελέτες για τον καρκίνο και οι ανεπαρκείς αναφορές στα δικαιώματα των ζώων με είχαν προκαταβάλει, αρχικά τουλάχιστον, αρνητικά απέναντί της. Τελικά, η ανάγκη να το διαβάσω δημιουργήθηκε μέσα μου αργότερα όταν, βομβαρδισμένη από πολλές και συχνά αντιφατικές πληροφορίες σχετικά με τα τι και πώς της φυτοφαγίας, θέλησα να ενημερωθώ από μια έγκυρη πηγή για το αν μια φυτοφαγική διατροφή ήταν πράγματι ασφαλής και για το πώς θα έπρεπε να είναι δομημένη, καθώς το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όσο χρήσιμα και αν είναι, σίγουρα δεν αποτελούν αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης. Αντίθετα το βιβλίο αυτό, συνιστά προϊόν μιας μακροχρόνιας και σοβαρής επιστημονικής έρευνας.

Ακόμα θυμάμαι την αίσθηση σιγουριάς και ορθότητας που ένιωσα για την επιλογή μου καθώς και το “οπλοστάσιο” των επιχειρημάτων υπέρ της φυτοφαγίας που απέκτησα όταν διάβαζα την πρώτη έκδοση του The China Study στα αγγλικά και έτσι, πριν λίγο καιρό αποφάσισα να το ξαναδιαβάσω, δοκιμάζοντας αυτή τη φορά την μεταφρασμένη, αναθεωρημένη και διευρυμένη έκδοση του. Και ενώ θεωρούσα ότι είχα εξοικειωθεί με τις μελέτες και τις ιδέες του βιβλίου, βρέθηκα για άλλη μια φορά να κουνάω το κεφάλι μου με επιδοκιμασία και θαυμασμό μπροστά στην πληθώρα των στοιχείων που αποδεικνύουν ότι μια ισορροπημένη φυτική διατροφή είναι ικανή όχι μόνο να προλάβει αλλά ακόμα και να ανατρέψει πολλές ασθένειες.

Η Μελέτη της Κίνας - The China Study - Vegan in Athens

Στην Μελέτη της Κίνας, ο Τ. Colin Campbell, ομότιμος καθηγητής Βιοχημείας της Διατροφής στο Πανεπιστήμιο του Cornell, σε συνεργασία με τον γιο του Thomas Campbell, παρουσιάζει με λεπτομέρεια πώς ο ίδιος, μεγαλωμένος σε μια γαλακτοπαραγωγική φάρμα και έχοντας υιοθετήσει ένα μοντέλο διατροφής βασισμένο στα ζωικά προϊόντα, μέσα από την ερευνητική του σταδιοδρομία, κατέληξε σε συμπεράσματα που υποδεικνύουν ότι μια διατροφή αποτελούμενη από μη επεξεργασμένες φυτικές πρώτες ύλες μπορεί να είναι ασπίδα απέναντι σε μια πληθώρα ασθενειών όπως ο καρκίνος, οι καρδιοπάθειες, ο διαβήτης και η παχυσαρκία. Χρησιμοποιώντας την επιστημονική μέθοδο και τα δεδομένα από μελέτες τριών δεκαετιών, οι Campbell διερευνούν τη σύνδεση της διατροφής με τις σοβαρές ασθένειες της σύγχρονης εποχής, ενώ δεν παραλείπουν να θίξουν και άλλα σημαντικά ζητήματα όπως τους κινδύνους που κρύβουν μερικές από τις πιο δημοφιλείς δίαιτες, πολλές από τις οποίες δεν στηρίζονται σε αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα, τον έλεγχο της τροφής που επιτυγχάνουν μέσα από τη διαφήμιση οι εταιρείες παραγωγής επεξεργασμένων τροφίμων και την επιρροή που συχνά αυτές έχουν στην πολιτεία και στην επιστημονική κοινότητα.

Μόνο κάποιος βαθιά εξοικειωμένος με το σύστημα μπορεί να διακρίνει τις ειλικρινείς θέσεις που βασίζονται στην επιστήμη και τις ανειλικρινείς, ιδιοτελείς θέσεις. Ήμουν κομμάτι του συστήματος για πολλά χρόνια, σε πολύ ανώτερα επίπεδα, και είδα αρκετά ώστε να είμαι σε θέση να πω ότι η επιστήμη δεν είναι πάντα η ειλικρινής αναζήτηση της αλήθειας που τόσοι πολλοί πιστεύουν ότι είναι. Περιλαμβάνει πάρα πολύ συχνά χρήματα, δύναμη, εγωισμό και προστασία των προσωπικών συμφερόντων πάνω από το κοινό καλό. (σελ 314)

Η Μελέτη της Κίνας - The China Study - Vegan in Athens
T. Colin Campbell

Μελετώντας το βιβλίο θα παρακολουθήσουμε πώς ο Τ. Colin Campbell και οι συνεργάτες του αντιλήφθηκαν την σχέση μεταξύ κατανάλωσης ζωικών και εκδήλωσης ασθενειών και ποιες ερευνητικές μεθόδους χρησιμοποίησαν μέχρι να φτάσουν στην εξαγωγή των συμπερασμάτων που οδήγησαν πατέρα και γιο στο να συγγράψουν το παρόν βιβλίο. Πέρα από την μελέτη των διατροφικών συνηθειών και παραγόντων του τρόπου ζωής που σχετίζονται με την θνησιμότητα λόγω ασθένειας στην ηπειρωτική Κίνα και την Ταϊβάν (γνωστή ως Μελέτη της Κίνας) τα συμπεράσματα τους βασίζονται και σε στοιχεία που προήλθαν από επιπρόσθετα ερευνητικά προγράμματα και εργαστηριακές μελέτες σχετικά με την διατροφή, τα οποία διεξάγονταν παράλληλα. Ο όγκος και η βαρύτητα αυτών των μελετών όπως διαβάζουμε ήταν τέτοια που, όχι άδικα ίσως, το βιβλίο αυτό έχει χαρακτηριστεί ως το πιο σημαντικό βιβλίο των τελευταίων εβδομήντα πέντε ετών για την διατροφή και την υγεία από τον εκδότη του Living Nutrition Magazine.

Επισκέπτεστε τον γιατρό σας για να λάβετε συμβουλές για την υγεία σας και στην αίθουσα αναμονής βρίσκετε ένα περιοδικό 243 σελίδων με τίτλο “Οικογενειακός γιατρός: Ο οδηγός σας για υγεία και ευεξία. Το περιοδικό […] είναι γεμάτο από ολοσέλιδες έγχρωμες διαφημίσεις για McDonald’s, Dr Pepper, πουτίγκα σοκολάτας και μπισκότα Oreo. Αγοράζετε το National Geographic Kids ένα περιοδικό που δημοσιεύεται από την National Geographic Society “για τις ηλικίες των έξι και άνω”, περιμένοντας να βρείτε άρθρα ανάλογα της ηλικίας στην οποία απευθύνεται. Οι σελίδες του, ωστόσο, είναι γεμάτες διαφημίσεις Twinkies, M&Ms, Frosted Flakes, Froot Loops, Hostess CupCakes και Xtreme Jell-O Pudding Sticks.

Αυτό είναι που οι επιστήμονες και ακτιβιστές τροφίμων στο Πανεπιστήμιο του Γέηλ αποκαλούν τοξικό περιβάλλον τροφίμων. Είναι το περιβάλλον στο οποίο οι περισσότεροι από εμάς ζούμε σήμερα,

γράφει ο John Robbins (σελ. xxvii), o συγγραφέας του Diet for a New America για την Μελέτη της Κίνας, υποδεικνύοντας ένα κατεστημένο που επιβάλλει η βιομηχανία τροφίμων και το οποίο σε καμία περίπτωση δεν στοχεύει στο όφελος των καταναλωτών. Απ’ ότι φαίνεται όμως υποστηρίζεται, μεταξύ άλλων, ακόμα και από περιοδικά που έχουν ως κεντρικό τους άξονα την διατήρηση της υγείας ή και το σεβασμό προς τα παιδιά. Και αν μέχρι πρόσφατα θεωρούσαμε ότι τέτοιου είδους “σκευωρίες” ήταν αποτελεσματικές μόνο στην Αμερική, επαναλαμβάνοντας αυτάρεσκα και με μια δόση ψευδούς ανωτερότητας την λέξη “αμερικανάκια” όποτε θέλαμε να υποδηλώσουμε ότι εμείς ως λαός δεν πέφτουμε στην όποια παγίδα, όπως αυτή της βιομηχανίας τροφίμων, τα σύγχρονα δεδομένα της υγείας στη χώρα – επίκεντρο της “μεσογειακής διατροφής” έχουν πάψει πλέον να φαίνονται αισιόδοξα, αφού δεν απέχουν και πολύ από αυτά που περιγράφονται στο The China Study. Ωστόσο ο T. Colin Campbell τονίζει ότι η ελπίδα ότι η γενετική έρευνα θα οδηγήσει σε φαρμακευτικές θεραπείες για ασθένειες, αγνοεί πιο ισχυρές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν σήμερα (σελ. xxxiv) εννοώντας ότι η στροφή προς μια φυτοφαγική διατροφή, βασισμένη σε μη επεξεργασμένες τροφές μπορεί να παρεμποδίσει ακόμα και να θεραπεύσει ασθένειες.

Η Μελέτη της Κίνας - The China Study - Vegan in Athens

Ίσως διαβάζοντας ήδη τα πρώτα κεφάλαια του βιβλίου αναρωτηθούμε εύλογα, γιατί μια τόσο ουσιαστική και εις βάθος μελέτη δεν έχει ακόμα ανατρέψει τα σύγχρονα διατροφικά δεδομένα παγκοσμίως; Ο T. Colin Campbell πιστεύει ότι ένας από τους λόγους για τους οποίους η γνώση αυτή παραμένει άγνωστη στο κοινό είναι ότι αποτύχαμε να μελετήσουμε ή ακόμα και να συζητήσουμε αυτή τη βασική έννοια της διατροφής σε εργαστήρια, αίθουσες διαλέξεων, ιατρικές κλινικές και αίθουσες συνεδριάσεων χάραξης πολιτικών. Και προσθέτει ότι ακόμα χειρότερο είναι το γεγονός ότι γίνονται συνεχώς δυναμικές προσπάθειες από μια ολιγαρχία που αποτελείται από τη βιομηχανία, την κυβέρνηση, την ακαδημαϊκή κοινότητα, την ιατρική πρακτική και τα ΜΜΕ να στερήσουν τη γνώση αυτή από το κοινό! (σελ 434).

Και μπορεί η μελέτη αυτή να μην εξετάζει τους ηθικούς λόγους που επιβάλλουν την αποχή από τα ζωικά προϊόντα, πραγματεύεται όμως ενδελεχώς τους περισσότερους συσχετισμούς μεταξύ φυτοφαγίας και υγείας απαντώντας σε όλα τα συναφή ερωτήματα. Τελικά είναι η vegan διατροφή ασφαλής; Η απάντηση των συγγραφέων δεν είναι απλώς μια συγκατάβαση, αλλά περισσότερο συνιστά μια δραστική παρακίνηση υπέρ της υιοθέτησής της.

Oι πληροφορίες σχετικά με τα οφέλη της φυτοφαγικής διατροφής με μη επεξεργασμένες τροφές, κατά τη γνώμη μου, είναι η πιο προοδευτική είδηση στην ιστορία της δυτικής ιατρικής. Μπορεί να είναι ο λιγότερο ταξιδεμένος δρόμος, αλλά είμαι βέβαιος ότι θα γίνει η λωρίδα ταχείας κυκλοφορίας του μέλλοντος. Δεν έχουμε καμία άλλη επιλογή. (σελ. 437) αναφέρει ο T. Colin Campbell.

 

Εκδ. Συμμετρία, 2017, μτφ Σπύρος Αθανασόπουλος, σελ. 560 [T. Colin Campbel & Thomas M. Campbell II, The China Study: Revised and Expanded Edition: The Most Comprehensive Study of Nutrition Ever Conducted and the Startling Implications for Diet, Weight Loss, and Long-Term Health, 2016]

Facebookpinterestmail
Book Vegan is Love - Βιβλίο Βίγκαν σημαίνει αγάπη - Vegan in Athens

Τρία βιβλία για μικρούς φυτοφάγους

Υιοθετώντας τον vegan τρόπο ζωής, συνειδητοποίησα ότι όφειλα να αναπτύξω την επιχειρηματολογία μου αλλά και να οικοδομήσω εκ νέου το αξιακό μου σύστημα, αναγνωρίζοντας σε όλα τα πλάσματα δικαιώματα στη ζωή και την ελευθερία. Για το σκοπό αυτό αναζήτησα την βιβλιογραφία και με χαρά συνειδητοποίησα ότι ο βίγκαν (ή vegan ή βέγκαν αλλά ας μην χαθούμε στη μετάφραση) τρόπος ζωής υποστηριζόταν από πολλούς ανθρώπους μεταξύ των οποίων σημαντικούς φιλόσοφους, και ειδικούς στην υγεία και την διατροφή. Όμως πώς θα μπορούσα να εμφυσήσω σε ένα παιδί που μεγαλώνει στην σύγχρονη κοινωνία την αγάπη και τον σεβασμό για όλα τα πλάσματα και για το περιβάλλον; Πώς θα έβρισκα τα λόγια και τις παραστάσεις που θα ενέπνεαν το παιδί αυτό να απαρνηθεί τις βίαιες κοινωνικές νόρμες;

Τα τελευταία χρόνια που εργάζομαι ως εκπαιδευτικός αλλά και ως ειδικευμένη στην Νευροβιολογία, είμαι σε θέση να γνωρίζω ότι η προσωπικότητα μας διαμορφώνεται ως επί το πλείστον στην παιδική ηλικία, ανάλογα με τα ερεθίσματα που λαμβάνουμε. Στο σημείο αυτό, ο ρόλος του παιδικού βιβλίου και ειδικά του βιβλίου που δίνει έμφαση στην εικόνα, είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς όχι μόνο ψυχαγωγεί το παιδί, αλλά ταυτόχρονα του προσφέρει γνώσεις, το βοηθά να αναγνωρίσει τα συναισθήματά του και να καλλιεργήσει στάσεις και αξίες.

Σήμερα λοιπόν σας παρουσιάζω, μέσα από την δική μου ματιά, τρία βιβλία μπορούν να μας προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια στην προσπάθειά μας να μεγαλώσουμε υπεύθυνους και γεμάτους αγάπη ανθρώπους! Παρότι απευθύνονται σε ηλικίες από 3-7 ετών, θα διαπιστώσετε ότι όχι μόνο είναι κατάλληλα και για μεγαλύτερα παιδιά, όλων των τάξεων (αν και θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε τις πολλές τους ερωτήσεις) αλλά και για ενήλικους!

Thats Why Dont Eat Animals - Να γιατί δεν τρώμε τα ζώα - Vegan in Athens

Ruby Roth – Να γιατί δεν τρώμε τα ζώα

Στο “Να γιατί δεν τρώμε τα ζώα” η Ruby Roth, συγγραφέας και εικονογράφος του βιβλίου, προσπαθεί να καλλιεργήσει την ενσυναίσθηση προς όλα τα παιδιά της γης, καλώντας τα δικά μας παιδιά να αναρωτηθούν σχετικά με την αξία της συντροφιάς, της οικογένειας, της ελευθερίας στην δική μας ζωή πρώτα και στην ζωή των ζώων κατ’ αναλογία. Το παιδί μαθαίνει ποια είναι η πραγματική φύση ορισμένων από τα ζώα που χρησιμοποιούνται ως τροφή από τον άνθρωπο, πώς θα ζούσαν αν βρισκόντουσαν ελεύθερα στη φύση και αμέσως μετά παρουσιάζει με ήπιο αλλά εύστοχο τρόπο τις συνθήκες διαβίωσης στις βιομηχανίες κρέατος ή τις εχθρικές θάλασσες, αφήνοντας το ίδιο το παιδί να σκεφτεί και να αξιολογήσει το κατά πόσο είναι ηθική και εύλογη η στάση του ανθρώπου απέναντι στα ζώα.

Το γουρουνάκι στη φάρμα εκτροφής ενδεχομένως περνά όλη του τη ζωή μόνο του, παχαίνοντας μέσα σε ένα τόσο μικροσκοπικό μαντρί που ούτε να στρίψει δεν μπορεί… Τα γουρουνάκια έχουν ανάγκη να βλέπουν, να ακούν, να αγγίζουν το ένα το άλλο… Η αγάπη είναι μέρος της φύσης τους.

Thats Why Dont Eat Animals - Να γιατί δεν τρώμε τα ζώα - Vegan in Athens

Επιπλέον τονίζεται η σημασία των δασών και των επιπτώσεων της αποψίλωσής τους, αλλά και τα οφέλη της φυτοφαγίας κλείνοντας με ένα πολύ ενθαρρυντικό και αισιόδοξο μήνυμα, ως οφείλει να κάνει ένα παιδικό βιβλίο.

Συνεπώς δεν πρόκειται για παραμύθι ή συλλογή διηγημάτων αλλά για μια παρουσίαση, με απλό λόγο και πλούσια εικονογράφηση, της πραγματικότητας των ζώων, προσαρμοσμένη έτσι ώστε να μην είναι ωραιοποιημένη από την μία αλλά και να σέβεται τον ευαίσθητο ψυχικό κόσμο των παιδιών από την άλλη. Αυτό που κάνει ιδιαίτερη εντύπωση είναι οι εικόνες της Ruby Roth, που είναι φτιαγμένες με ένα ιδιαίτερο στυλ και χρωματισμούς που συνάδουν κάθε φορά με το συναισθηματικό φορτίο των κειμένων. Επίσης στις απεικονίσεις πολλών ζώων, δίνεται έμφαση στο κεφάλι τους, το οποίο αναπαριστάται μεγαλύτερο σε σχέση με το υπόλοιπο σώμα, πιθανώς για να υπογραμμιστεί και μέσω της εικόνας ότι και τα μη ανθρώπινα ζώα έχουν πρόσωπο, προσωπικότητα, προσωπικές ανάγκες και δικαιώματα.

Σήμερα λοιπόν που το ζήτημα της σκλαβιάς και της εκμετάλλευσης των μη ανθρώπινων ζώων καθώς και πλήθος άλλων οικολογικών ζητημάτων έχουν πάρει δραματικές διαστάσεις, το “Να γιατί δεν τρώμε τα ζώα”, που πραγματεύεται ηθικά ορθότερα πρότυπα ζωής, μπορεί να αποτελέσει έναν ικανό σύμμαχο στην προσπάθειά του κάθε γονιού που επιθυμεί να διδάξει στα παιδιά του αυτά που πιθανότατα εμείς δεν διδαχτήκαμε, δηλαδή να ζούμε συνειδητά και υγιεινά, αλλά και να επιτρέπουμε και στα άλλα πλάσματα γύρω μας να κάνουν το ίδιο.

Εκδόσεις Arigata, 2016, σελ. 50, μετάφραση: Ελευθερία Γεράρη

Book Vegan is Love - Βιβλίο Βίγκαν σημαίνει αγάπη - Vegan in Athens

Ruby Roth – Βίγκαν σημαίνει αγάπη

Πρόκειται για το δεύτερο βιβλίο της συγγραφέως και εικονογράφου Ruby Roth, στο οποίο επιχειρεί να κινητοποιήσει τους μικρούς αναγνώστες να αναπτύξουν την αγάπη, την συμπόνια και την υπευθυνότητα απέναντι στον πλανήτη, τα έμβια όντα αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό, επιλέγοντας τον βίγκαν τρόπο ζωής.

Το “Βίγκαν σημαίνει αγάπη” αν ειδωθεί ως συνέχεια του πρώτου της βιβλίου “Να γιατί δεν τρώμε τα ζώα”, μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί μια εμβάθυνση στους τρόπους με τους οποίους οι καθημερινές μας επιλογές επιδρούν στο περιβάλλον, τα ζώα, τους ανθρώπους και το κλίμα. Όπως και στο προηγούμενο βιβλίο έτσι και εδώ, η Ruby Roth χρησιμοποιεί απλή γλώσσα για να μεταφέρει στα παιδιά ειρηνικά μηνύματα με εύληπτο τρόπο. Καθώς αναφέρετε κυρίως σε παιδιά μικρότερης ηλικίας, τα κείμενα παραμένουν μικρά και σαφή ενώ συνδυάζονται με μεγάλες, όμορφες εικόνες οι οποίες μέσω των χρωματισμών και των αναπαραστάσεων τους αποδίδουν την ατμόσφαιρα των κειμένων, ενθαρρύνοντας τα παιδιά να έρθουν σε επαφή με τα συναισθήματά τους απέναντι στα ζώα, να τα αναγνωρίσουν να τα αποδεχτούν και να υιοθετήσουν μια στάση ζωής όχι απλώς λιγότερο ζημιογόνα αλλά, στο βαθμό που είναι εφικτό, ωφέλιμη προς τα ζώα και τον πλανήτη.

 Όταν καλλιεργούμε έναν κήπο ή αγοράζουμε βιολογικά τρόφιμα από τους παραγωγούς της περιοχής μας, προστατεύουμε το περιβάλλον και τα ζωύφια, τα πουλιά και τις μέλισσες που βοηθούν την σοδειά μας να ανθίσει.

Στο “Βίγκαν σημαίνει αγάπη”, η συγγραφέας καταγράφει την πραγματικότητα των ζώων, ευαισθητοποιεί σχετικά με τις επιπτώσεις των καθημερινών επιλογών μας και με επιχειρήματα κατευθύνει τα παιδιά να υιοθετήσουν έναν ηθικότερο τρόπο ζωής και να λάβουν θέση απέναντι σε οτιδήποτε μπορεί να αποβεί ζημιογόνο για τον άνθρωπο, τα ζώα και το περιβάλλον, επισημαίνοντας ότι οι επιλογές μας είναι πανίσχυρες. Στον κόσμο αυτού του βιβλίου, στον ιδανικό κόσμο, τα ζώα δεν έχουν θέση στα τσίρκα, τα ενυδρεία, τους ζωολογικούς κήπους και τις φάρμες, τις ιπποδρομίες και τα δίχτυα των ψαράδων, ο πλανήτης, το περιβάλλον και το κλίμα δεν νοείται να παραμορφώνονται και να πλήττονται καθημερινά, η πείνα δεν έχει λόγο να μαστίζει την ανθρωπότητα. Αντίθετα, όλα τα ζώα πρέπει να ζουν ελεύθερα, όλοι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν πρόσβαση σε τροφή, μια που ο πλανήτης παράγει αρκετή για όλους, το περιβάλλον, μέρος του οποίου αποτελούν οι ωκεανοί και οι θάλασσες, πρέπει να μείνει καθαρό από τους τοξικούς ρύπους που υποβαθμίζουν την ποιότητά του και επηρεάζουν το κλίμα.

Στην πραγματικότητα θα μπορούσαμε να πούμε ότι το βιβλίο αυτό, πέρα από το ρόλο του ως εκπαιδευτικό, αποτελεί έναν πρακτικό και χρήσιμο οδηγό, διάσωσης των ζώων, των ανθρώπων και του πλανήτη μέσα από τις καθημερινές μας επιλογές. Παρότι αναφέρεται σε παιδιά, προσωπικά το βρήκα ιδιαίτερα εμπνευστικό και χρήσιμο και για εμάς τους ενήλικες, που ίσως, πάνω από όλα, χρειάζεται να έρθουμε σε επαφή με το παιδί που κάποτε υπήρξαμε, να το ενθαρρύνουμε και να το εκπαιδεύσουμε εκ νέου, χωρίς παρωπίδες, συμβιβασμούς και οξύμωρα σχήματα στο να δέχεται και να προσφέρει πραγματική, ουσιαστική αγάπη σε ό,τι υπάρχει γύρω.

Εκδόσεις Arigata, 2016, σελ. 42, μετάφραση: Ελευθερία Γεράρη

Not A Nugget - Δεν είναι κοτομπουκιά - Vegan in Athens

Stephanie Dreyer – Δεν είναι κοτομπουκιά

Δεν είναι κοτομπουκιά. (σελ. 8) – Ήξερες ότι στα κοτοπουλάκια αρέσει να παίζουν παιχνίδια όπως εμείς; Αν δώσεις σε μια παρέα από κοτοπουλάκια μια μπάλα ή ένα μήλο, θα αρχίσουν να το πετούν το ένα στο άλλο, παίζοντας μια δική τους παραλλαγή “ποδοσφαίρου” όλα μαζί. (σελ. 9)

Χρησιμοποιώντας ένα μοτίβο γραφής και εικονογράφησης όπου στην μια σελίδα απεικονίζεται ένα ζώο και μια έκφραση όπως “Δεν είναι κοτομπουκιά” ενώ στην επόμενη σελίδα ένα μικρό και διασκεδαστικό κειμενάκι σχετικά με μια ιδιότητα του ζώου, η Stephanie Dreyer καθοδηγεί τα παιδιά με ευχάριστο τρόπο να αναγνωρίζουν τα ζώα ως ζωντανά πλάσματα και όχι σαν τροφή, όπως συνήθως παρουσιάζονται. Συνεπώς δεν πρόκειται για κάποιο παραμύθι αλλά για ένα βιβλίο εκπαιδευτικού χαρακτήρα, το οποίο περιγράφει και απεικονίζει ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα δεδομένα για τα ζώα που χρησιμοποιούνται σήμερα σαν τροφή, σχετικά με τις ποιότητες (νοημοσύνη, συναισθήματα, μνήμη, παιχνιδιάρικη διάθεση) που πρέπει ένα έχει ένα πλάσμα στο οποίο αξίζει σεβασμός.

Η συγγραφέας λοιπόν, εμπλουτίζοντας με ευχάριστο τρόπο τις γνώσεις των μικρών παιδιών προσπαθεί να τους καλλιεργήσει την αγάπη απέναντι στα ζώα και να ανατρέψει τα στερεότυπα και τις αντιλήψεις που τα θέλουν υποχείρια του ανθρώπου. Όλα τα κείμενα του βιβλίου είναι σύντομα και κατανοητά και βρίσκονται τοποθετημένα πάνω σε όμορφες, μεγάλες εικόνες, με ζωηρά χρώματα και χιούμορ. Επιπλέον στο τέλος του βιβλίου, παρουσιάζονται μερικά ακόμα διασκεδαστικά στοιχεία για κάποια ζώα, καθώς και ορισμένες διατροφικές προτάσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν πιο υγιεινές, συνειδητές και ηθικές διατροφικές συνήθειες.

Εκδόσεις Arigata, 2016, σελ. 36, εικονογράφηση: Jack Veda, μετάφραση: Ελευθερία Γεράρη

Not A Nugget - Δεν είναι κοτομπουκιά - Vegan in Athens

Facebookpinterestmail
In the shadow of man - Jane Goodal - Στη σκιά του ανθρώπου - veganinathens.com

Βιβλίο: «Στη σκιά του ανθρώπου» – Jane Goodall

Εν όψει της επίσκεψης της Jane Goodall στην Αθήνα στις 15 Δεκεμβρίου, ξαναδιάβασα το βιβλίο της «Στη σκιά του ανθρώπου» απολαμβάνοντας ξανά την αφήγηση μιας περιπέτεια που – για καλό – δεν έχει ακόμα τελειώσει. Η παρουσίαση του βιβλίου είναι αναδημοσιευμένη από τον βιβλιο – ιστότοπο «Πανδοχείο» : https://pandoxeio.com/2016/11/29/goodall/.

Η Jane Goodall, μια παγκοσμίως γνωστή πρωτευοντολόγος, είναι η πρώτη που μελέτησε για πολλά χρόνια τους χιμπατζήδες στο φυσικό τους περιβάλλον και τα πορίσματά της γνώρισαν μεγάλη αναγνώριση από την επιστημονική κοινότητα και το ευρύ κοινό. Στη σκιά του ανθρώπου περιγράφει το πώς βρέθηκε από την Μ. Βρετανία στην Αφρική στις αρχές της δεκαετίας του ’60, χωρίς επιστημονικό υπόβαθρο και υποδομές προκειμένου να παρατηρήσει και να καταγράψει την άγνωστη μέχρι τότε συμπεριφορά των χιμπατζήδων που ζούσαν στην περιοχή του ποταμού Γκόμπι· πώς χρησιμοποιούν και πώς φτιάχνουν εργαλεία, πώς κυνηγούν και μοιράζονται το κυνήγι, και πώς εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους, τα οποία είναι πανομοιότυπα με τα δικά μας. Πολλές από τις στάσεις του σώματος και τις χειρονομίες της μη γλωσσικής επικοινωνίας τους δεν είναι απλώς παρόμοιες με τις δικές μας, αλλά εμφανίζονται σε παρόμοιες περιστάσεις και υποδηλώνουν ως επί το πλείστον το ίδιο πράγμα.… (σ. 16).

jane-goodall-4

Η μελέτη της σε συνδυασμό με άλλες μελέτες θηλαστικών που εμφάνιζαν πολύπλοκη κοινωνική οργάνωση σύμφωνα με την ίδια ανάγκασε την επιστήμη να αναθεωρήσει την στάση της προς τα μη ανθρώπινα ζώα. Έγινε όλο και πιο σαφές ότι είμαστε μέρος του ζωικού βασιλείου, κι όχι κάτι ξέχωρο από αυτό… Οι διαφορές που έχουμε από τα άλλα ζώα είναι διαφορές βαθμού και όχι ποιότητας (σ. 22).

Ένα από τα στοιχεία που κάνει το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον είναι ότι η Goodall έδωσε ονόματα στους χιμπατζήδες, κάτι ωστόσο που κατακρίθηκε από πολλούς επιστήμονες που θεωρούν ότι ονοματίζοντας τα ζώα πέφτει κανείς στο σφάλμα του ανθρωπομορφισμού. Εκείνη υποστήριξε ότι πάντα πίστευε πως υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ατόμων, και επιπλέον, ένα όνομα δεν κάνει περισσότερο κάποιον άτομο απ’ ότι ένας αριθμός, σίγουρα όμως τον θυμάσαι πιο εύκολα (σ. 70). Θετική ή αρνητική για την επιστήμη η ύπαρξη ονομάτων, για την τέχνη του λόγου είναι προϋπόθεση. Έτσι η συγγραφέας αφηγείται τις ιστορίες πλασμάτων με όνομα, συνεπώς με ξεχωριστές προσωπικότητες, εξατομικευμένα χαρακτηριστικά και διαφορετικές συμπεριφορές, πράγμα που προσθέτει ζωντάνια στις ιστορίες και τις περιγραφές της.

jane-goodall-a_

Έτσι ο αναγνώστης θα επικοινωνήσει με δυο καλούς φίλους τον Δαυίδ τον Γκριζογένη και τον Γολιάθ, τους πρώτους χιμπατζήδες που επέτρεψαν στην ερευνήτρια να τους προσεγγίσει, την Φλο, μια ηλικιωμένη θηλυκιά που παρά την ηλικία της αποτελούσε το αντικείμενο πόθου κάθε αρσενικού χιμπατζή όταν βρισκόταν σε οίστρο, τον γηραιό κύριο ΜακΓκρέγκορ που προσβλήθηκε από πολιομυελίτιδα και έζησε ένα τραγικό τέλος ή τον Χάμφρεϋ αγαπημένο φίλο του κυρίου ΜακΓκρέγκορ, ο οποίος, καθώς δεν ήταν παρόν κατά τον θάνατό του, τον έψαχνε μάταια για αρκετό καιρό μετά. Άλλωστε, οι πολλές ασπρόμαυρες φωτογραφίες πορτρέτων χιμπατζήδων που υπάρχουν στο βιβλίο, εξοικειώνουν τον αναγνώστη με τις διαφορετικές τους προσωπικότητες.

jane-goodall-3_

Στα πρώτα τρία κεφάλαια του βιβλίου η Goodall περιγράφει πώς η παιδική της φαντασίωση να επισκεφτεί την Αφρική τελικά πραγματοποιήθηκε, τις πρωτόγονες συνθήκες διαβίωσης στον καταυλισμό όπου διέμενε μαζί με την μητέρα της καθώς και την πολύτιμη βοήθεια που της προσέφερε η παρουσία και η ενθάρρυνσή της. Και ενώ φαίνεται ότι ούτε καν η ελονοσία δεν κατάφερε να κάμψει την αποφασιστικότητα της νεαρής ερευνήτριας, το γεγονός ότι για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα δεν κατάφερνε να πλησιάσει και συχνά ούτε καν να δει χιμπατζήδες καθώς ούτε αυτοί ήταν εξοικειωμένοι με την ανθρώπινη παρουσία αλλά ούτε και η ίδια είχε ενσωματωθεί στις νέες συνθήκες, άρχισε να την αποθαρρύνει.

Η πρώτη κοντινή επαφή της μαζί τους έγινε εφικτή αρκετό καιρό μετά την έναρξη του ερευνητικού της προγράμματος και την αναφέρει ως την σημαντικότερη μέχρι τότε στιγμή της ζωής της. Ένα απόγευμα, δυο αρσενικοί χιμπατζήδες, ο Δαυίδ και ο Γολιάθ, την άφησαν να τους πλησιάσει. Ο Δαυίδ, καθώς σηκώθηκε και την κοίταξε επίμονα στάθηκε σε ένα σημείο όπου η μακριά απογευματινή μου σκιά έπεσε επάνω του…. Αργότερα αυτό το περιστατικό θα είχε για μένα μια σχεδόν αλληγορική σημασία, αφού απ’ όλα τα πλάσματα που υπάρχουν σήμερα, μόνο ο άνθρωπος, με τον ανώτερο εγκέφαλο και την ανώτερη σκέψη του επισκιάζει τον χιμπατζή. Μόνο ο άνθρωπος ρίχνει τη σκιά του αφανισμού στην ελευθερία του χιμπατζή στα δάση… (σ. 37).

jane-goodall-b_

Σήμερα μπορεί να είναι γνωστό ότι ο χιμπατζής είναι ο πιο κοντινός συγγενής του ανθρώπου, όμως πόσο έχουμε κατανοήσει την νοημοσύνη και τα συναισθήματα αυτών των ζώων; Η Goodall περιγράφει την ευρηματικότητα που επιδείκνυαν οι χιμπατζήδες προκειμένου να κλέψουν μπανάνες ή κουβέρτες από τον καταυλισμό στον οποίο διέμενε η ίδια, να ανέβουν στην ιεραρχία ή απλώς να περάσουν πιο ευχάριστα τον χρόνο τους. Μια από τις σπουδαιότερες παρατηρήσεις της ήταν η κατασκευή και χρήση απλών εργαλείων για την αναζήτηση τροφής, για να μάχονται, για να εξερευνήσουν ή ακόμα και για να γιατρέψουν μια πληγή κάτι που μέχρι τότε θεωρούνταν αποκλειστικό χαρακτηριστικό του ανθρώπου.

jane-goodall-c_

Βασισμένο σε μια δεκαετή μελέτη, το βιβλίο, καθώς μιλάει για τη ζωή και τις περιπέτειες χιμπατζήδων όλων των ηλικιών και χαρακτήρων, εξετάζει όλες τις ηλικιακές φάσεις και τις συμπεριφορές που παρατηρούνται σε αυτές καθώς και πώς το περιβάλλον ανάπτυξης μπορεί να επηρεάσει την ψυχοσωματική ανάπτυξη των ατόμων, όπως ακριβώς και στον άνθρωπο. Έτσι, η Goodall διαπίστωσε, για παράδειγμα, ότι υπάρχουν καλές και κακές μητέρες, μητέρες που θρηνούν τον θάνατο του παιδιού τους, ότι το παιχνίδι είναι σημαντικό για την ανάπτυξη των παιδιών και την προσαρμογή τους στο περιβάλλον, ότι τα παιδιά που μένουν ορφανά ή παραμελούνται σε μικρή ηλικία υποφέρουν από κατάθλιψη ή εμφανίζουν αυτοκαταστροφική συμπεριφορά και συχνά δεν αναπτύσσονται φυσιολογικά ακόμα και αν υπάρχει διαθεσιμότητα τροφής.

jane-goodall

Στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου η συγγραφέας πραγματεύεται, στηριζόμενη πάντα στις μελέτες και την εμπειρία της με τους χιμπατζήδες, την αλληγορική σημασία της ανθρώπινης σκιάς πάνω στον χιμπατζή τόσο από εξελικτική όσο και από ηθική σκοπιά. Καθώς οι ελάχιστοι εναπομείναντες πλέον χιμπατζήδες έχουν χάσει τα φυσικά οικοσυστήματα στα οποία διέμεναν λόγω της εξάπλωσης της γεωργίας και της υλοτομίας, θηρεύονται συστηματικά για το κρέας τους, πωλούνται σε ερευνητικά εργαστήρια, φυλακίζονται σε ζωολογικούς κήπους,  αποτελούν μόνο ένα από τα πολλά άγρια είδη που απειλούνται με εξαφάνιση (σ. 375). Παρόλο που η ίδια δεν φαίνεται να αντιτίθεται πλήρως με την χρήση πειραματοζώων, επισημαίνει ότι ο άνθρωπος, μη έχοντας έρθει σε επαφή με την πραγματική φύση των ελεύθερων χιμπατζήδων, τους θεωρεί υποκείμενα προς εκμετάλλευση, δημιουργώντας αποκρουστικές συνθήκες διαβίωσης για τους χιμπατζήδες τους οποίους στεγάζουν το μεγαλύτερο διάστημα κατά μόνας, σε μικρά κλουβιά με μεταλλικές μπάρες, όπου δεν έχουν τίποτα να κάνουν εκτός από το να περιμένουν κάποιο νέο και συχνά τρομακτικό ή οδυνηρό πείραμα(σ. 377).

jane-goodall-2_

Κλείνοντας το βιβλίο, η Goodall μοιράζεται αναμνήσεις και συναισθήματα από την κοινή ζωή τους, φτάνοντας δεκαεφτά χρόνια μετά την συγγραφή του βιβλίου, το 1987, για να μας ενημερώσει για τις τύχες αρκετών από τους ήρωες που μας έχει γνωρίσει αλλά κάνοντας και έναν μικρό απολογισμό για την δεκαετή της περιπέτεια, η οποία πέρα από τις γνώσεις που πρόσφερε γύρω από τους χιμπατζήδες, πρόσφερε και το απαραίτητο υλικό για να δοθεί υπόσταση σ’ εκείνους που έζησαν και ζουν Στη σκιά του ανθρώπου.

Εκδ. Αντιγόνη, 2014, μτφ. Σταύρος Καραγεωργάκης, σ. 448. Περιλαμβάνονται επίμετρο για την ζωή και το έργο της από τον μεταφραστή, εργογραφία, προτεινόμενη βιβλιογραφία, γλωσσάρι και ευρετήριο. [Jane Goodall, In the shadow of man, 1971].

Facebookpinterestmail